| …Ga niet aan de slag zonder contract! Al is je relatie nog zo goed, doe het niet!… |
Zij heet Matin van Veldhuizen, is van 1948, heeft MMS en is verder autodidact, en is als toneelschrijver-regisseur werkzaam in de podiumkunsten sedert 1978.
Hoe ben je in het theater gerold?
In 1976 deed ik de catering voor het Amsterdams Electrisch Circus en Onafhankelijk Toneel. Zij werkten samen en maakten een tournee in Nederland. Op een gegeven moment ben ik gewoon mee gaan spelen. Later heb ik samen met Gerrit Timmers een programma gemaakt over Andy Warhol, waarin wij beiden ook speelden. Daarna ben ik zelf voorstellingen gaan maken. In eerste instantie ad hoc.
Foto: © Sanne Peper
Momenteel bezig met:
Ik schrijf een stuk over Anna Blaman en regisseer de Kreukel Dialogen, een komedie over vrouwen met een fysieke beperking, die ik ook geschreven heb. De première is op 12 oktober 2010 in het Spuitheater in Den Haag.
Onvergetelijke uitvoering of productie
Dat is er niet een, dat zijn er vele. De Wooster Group die in Mickery speelde, het vroege Onafhankelijk Toneel, het Théatre du Soleil, De Keersmaeker. Als ik nu zou moeten kiezen? Dan zou ik wel een vroege voorstelling willen zien van de Wooster Group. Wat zou ik er nú van vinden? Wat mij toén raakte was het ongebruikelijke. Hun manier van acteren. De dynamiek. De durf. Ze stelden maatschappelijke problematiek aan de orde, maar het was geen drammerig vormingstheater. Het was mooi toneel.
Onvergetelijke uitvoering of productie met eigen aandeel was
Wachten op Godot. Ik word daar ook nog steeds op aangesproken.
(Toelichting: in 1988 regisseerde Van Veldhuizen Wachten op Godot van Beckett met uitsluitend vrouwen in de vier rollen. Beckett vond dat niet kunnen en probeerde met een kort geding de uitvoering tegen te houden. Hij verloor, en het stuk mocht dus gewoon doorgespeeld worden.)
Dat we van een toneelschrijver van wereldfaam een rechtszaak wonnen! Tijdens de première in de Toneelschuur zaten de advocaten en de president van de Rechtbank van Haarlem op de eerste rij. Daarna kwam pas het Kort Geding. Het heeft de wereldpers gehaald. Iedereen had het erover.
Voorbeeld van rechtvaardigheid is
Wachten op Godot natuurlijk! Door de uitspraak van de rechter heeft het recht gezegevierd. Het is onbegrijpelijk dat Beckett zijn stuk niet door vrouwen wilde laten spelen. Een paar jaar eerder heeft hij ook geprobeerd te verhinderen dat louter zwarte acteurs het opvoerden. Dat was in New York. Dat heeft hij ook verloren. Ik vind het een verworvenheid om dit stuk te kunnen spelen met vrouwen. Elke regisseur en acteur zou het vonnis moeten lezen!
Juridisch had ik het goed geregeld toen
Carrousel werd opgeheven omdat we geen subsidie meer kregen. Recht & Kunst heeft ons toen goed geholpen. En bij de opheffing van Atelier D. ook weer. Je bent zelf emotioneel betrokken, en dan is het goed als iemand anders de juridisch-zakelijke kant doet.
Het belangrijkst om zakelijk zelf goed juridisch geregeld te hebben vind ik
contracten. Voor mij als free-lancer zijn goede contracten heel belangrijk. Je moet heldere en duidelijke afspraken met de opdrachtgever maken zodat daarover nooit problemen ontstaan. Meestal werk je met collega’s die je kent. Ga nooit aan de slag zonder contract! Dat is mijn adagium.
Wel eens juridisch advies gevraagd voor
Wachten op Godot, dat vertelde ik al. En bij Tramlijn Begeerte van Tennessee Willliams ging het weer over auteursrecht. Toen hebben we ook Recht & Kunst ingeschakeld. Het advies was vooral strategisch en het heeft goed gewerkt. Nu ben ik als schrijver bij het Contractenbureau; dat bevalt me goed. Zij weten veel meer dan jijzelf. Je krijgt daarmee meer mogelijkheden. Je weet ook waar je je wel en niet aan te houden hebt. Dat is prettig. Het staat op schrift.
Juridische tip naar collega’s / andere cultureel ondernemers:
Ga niet aan de slag zonder contract! Al is je relatie nog zo goed, doe het niet!
Een voorbeeld op het gebied van cultureel ondernemer of zakelijk directeur/leidinggevende
Veel vrouwen op topposities. Neem nu Nicolette Mak. Zij richtte Valid Express op, een koeriersdienst voor ‘mensen met een lastig lichaam’. Voor mij is ze een voorbeeld van een sociaal en maatschappelijk verantwoord ondernemer. Iemand met durf, die op een ongebruikelijk manier zaken doet. Succesvol is en daarbij ook zinvol werk verricht.
Tenslotte
De concurrentie in de kunsten is groot. Een bedrag aan subsidie kan maar één keer gegeven worden, dan is het op. Jouw dood is andermans brood.
En omdat er grote (nog grotere) bezuinigingen op komst zijn, klinkt de roep om afschaffing van subsidiëring steeds sterker. Voor je het weet is iedereen nog alleen maar met het redden van zijn eigen hachje bezig.
Ik vind dat je dan als theatermaker boven je eigenbelang moet uitstijgen. Op de bres staan voor jouw sector als geheel. Ervoor waken dat het populisme geen vat krijgt op de waarde die kunst vertegenwoordigt. Daarvoor is het nodig dat je loyaal bent.
