Ik sprak laatst een zakelijk leider die wel een contract had met een ontwerper. In het contract had hij tot in detail vastgelegd hoe hij het wilde hebben. Wanneer het voorlopig ontwerp klaar moest zijn. Wanneer het definitieve. Hoe zou het contact met de regisseur verlopen wanneer deze in het buitenland was en er toch beslissingen genomen moesten worden over het ontwerp.

Kortom een contract om u tegen te zeggen. Maar helaas, de ontwerper bleek vooral iemand met een grote naam. Afspraken nakomen? Dat bleek voor hem niet belangrijk. De zakelijk leider en de regisseur hadden alle zeilen moeten bijzetten. De eigen mensen hadden moeten overwerken omdat de ontwerper met alles te laat kwam.
De zakelijk leider vroeg zich af wat hij anders had moeten doen. Had hij moeten rondbellen met collega’s? Wat waren de ervaringen met deze ontwerper? Had hij duidelijker bepalingen over schadevergoeding bij te laat presteren moeten opnemen? Maar dan had hij moeten procederen. En het ging hem om het ontwerp, op tijd. Niet om een procedure als mosterd na de maaltijd. Bovendien, de ontwerper zou ook dan de schuld bij de ander hebben gelegd. Dat was nu juist een van zijn ‘kwaliteiten’ gebleken: het lag nooit aan hem zelf als hij weer eens te laat was.
De zakelijk leider verzuchtte dat ook een gedetailleerd contract kennelijk niet voldoende was voor het gewenste resultaat.

Waarom dan toch een contract? Een contract kun je zien als een begin, een ‘go’ voor samenwerken. Je kunt en moet er zakelijke kwesties in regelen. De prestatie, termijnen van levering en aanpassing, het honorarium. Maar óf je met iemand in zee gaat, is uiteindelijk een kwestie van vertrouwen. En vertrouwen moet je opbouwen. Door goede ervaringen tijdens die overtocht op zee. En goede ervaringen met de succesvolle aankomst.
De zakelijk leider uit het voorbeeld zou deze slecht presterende ontwerper nooit meer inschakelen. Keer op keer was immers gebleken dat hij niet begreep welke problemen zijn werkwijze veroorzaakte voor het gezelschap. In moderne termen: hij miste empathie. En die heb je wel nodig bij samenwerking. Maar empathie kun je niet ‘afspreken’!
Wil jij weten of jij afspraken hebt gemaakt over belangrijke onderwerpen die je echter niet kunt ‘regelen’? En omgekeerd, of je contracten wel genoeg zakelijke bepalingen bevatten?
Neem dan contact met me op. Recht & Kunst kan je helpen bij je juridische zaken. Vooraf, om problemen die je kunt ‘regelen’, ook te voorkómen.

Op 26 april organiseerde de VSCD een druk bezochte themamiddag over de trekkenwand. Over onderhoud, besturing, garantie en aansprakelijkheid. Inleiders: Gerbrand Borgdorff van Theateradvies, Lian Thé van ToornendPartners, en ondergetekende voor Recht & Kunst.  In het vakblad Zichtlijnen van juli 2010 is een verslag van de middag te vinden.

Weer terug op het werk. Waar begin je als verantwoordelijk directeur of hoofd techniek?  Wat zijn hoofd- , en wat zijn bijzaken? Wat riskeer je na een ongeval door een gebrek -  in het onderhoud - aan de trekkenwand? Wie staat eronder? Een van jouw mensen, een beroemd actrice, een belangrijk ontwerper, een dametje dat een rondleiding krijgt? Als je even doordenkt, dan slaap je toch niet helemaal goed meer. En zie je al vlug een belangrijk contrapunt over het hoofd.

Wat dan? Daarvoor moet je even uit de onderhoudstunnel de helicopter in. Waar begon het mee? Met verlichting van de rugklachten voor de theatertechnici. Daarvoor in de plaats kwam het risico van nogal ernstige ongevallen. Onderhoud is bedoeld om dat risico beheersbaar te houden. Maar als manager weet je dat je het risico niet kunt laten verdwijnen. En dan is er een ding waar je meteen aan moet denken: verzekeringen. Vanwege de ernst van een mogelijk incident.

Nu zal elk theater een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering hebben. Deze verzekering zal echter pas uitkeren als de aansprakelijkheid vaststaat. Daar kunnen wel wat jaartjes overheen gaan. Het theater zal naar de onderhoudsfirma wijzen, de onderhoudsfirma naar het theater en naar de fabrikant. Een langdurige juridische dans. Gevolg: nog meer schade voor … het slachtoffer.

Kun je dat als theater voorkomen? Zodat, als het kwaad zich voltrekt, het slachtoffer tenminste een eerste pleister op de wonde kan plakken?

Ik geef een tip: sluit een ongevallenverzekering af voor een ieder die zich in jouw gebouw bevindt. Dus niet alleen voor je werknemers, maar nadrukkelijk ook voor derden. Opdrachtnemers, vrijwilligers, schoolklassen, dametjes die een rondleiding krijgen, werknemers van het bezoekend gezelschap.
Wat telt is dat er een ongeval is. En niet wie er aansprakelijk is.
Doen dus, die ongevallenverzekering! Je kunt zelf de hoogte van de bedragen kiezen met bijbehorende premie. 

Trouwens, ook voor gezelschappen is deze verzekering een must. Om precies dezelfde reden. Voorkómen dat het slachtoffer van een ongeval niet ook nog eens de dupe wordt van juridische strijd tussen partijen en verzekeraars.

Vraag je je af of je juridische kwesties over het hoofd ziet? Omdat je niet weet wat je niet weet of niet ziet? Recht & Kunst helpt. Neem contact op zodat je buiten je eigen denktunnel en trekkenwand gaat staan.  Voor het juiste juridisch onderhoud van je organisatie. Niet te veel, maar ook niet te weinig.

Zodat je daarover niet meer wakker hoeft te liggen.

Die gedachte kwam op tijdens de cursus over werkgeversaansprakelijkheid voor de Nederlandse Associatie voor Podiumkunsten (NAPK) die ik verzorgde. Als werkgever moet je zorgen voor de veiligheid en gezondheid van je werknemers. Als een werknemer een ongeval krijgt, bewijst dat toch dat je tekort bent geschoten? Want als werkgever kom je niet weg met: het is altijd dezelfde onhandige werknemer. Dan moet je juist extra veiligheidsmaatregelen nemen.

Dit baarde de deelnemers zorgen. Want het einde van je zorgplicht is dan toch zoek? Heeft de werknemer dan geen eigen verantwoordelijkheid meer?

Deze vraag speelde ook  in de zaak van de dakdekker. Die wordt door zijn baas naar een eenvoudige ‘klus’ gestuurd. Hij valt door een niet gemarkeerd en afgedekt gat. De baas is daar niet van op de hoogte. Je zou gezien de zorgplicht van de werkgever zeggen: werkgever is aansprakelijk. Toch vond de Hoge Raad op 16 mei 2003 van niet. Factoren die zwaar wogen: de werknemer had ervaring, hij had een veiligheidsdiploma, de klus was eenvoudig.

Er zijn dus wel degelijk grenzen aan de zorgplicht.
De zorgplicht van de werkgever is geen absolute waarborg voor de bescherming van de werknemer tegen het gevaar van ongevallen. Als dat wel het geval zou zijn, dan zou de werkgever zich ook nooit kunnen verweren bij ongevallen. En dat is nu juist wel het geval. Hij mag aantonen dat hij wel degelijk aan zijn zorgplicht heeft voldaan.
En in de uitspraak van de dakdekker heeft de Hoge Raad een grens getrokken.

Een grens bij de eigen verantwoordelijkheid van ervaren werknemers bij eenvoudige klussen op locaties. Die de werkgever vooraf niet zelf heeft gezien (en volgens de Hoge Raad ook niet vooraf hoefde te zien).
Een enigszins vergelijkbare situatie met het reissysteem in de Nederlandse theaterwereld. Ook naar het buitenland.
Maar let ook op een essentieel verschil. In Nederland zijn theater en bezoekend gezelschap op grond van de Arbowet verplicht tot samenwerking met het oog op de veiligheid en gezondheid van de werknemer. Dus hier nu juist geen gevaren die de werkgever niet hoefde te kennen.

Toch is één ding duidelijk. De werkgever heeft een zware zorgplicht, maar is daarmee niet altijd aansprakelijk. En de werknemer heeft wel degelijk een eigen verantwoordelijkheid. Gewoon, opletten.

Wilt je meer weten over werkgeversaansprakelijkheid in de podiumkunsten?
Zodat je weet waar je wel en geen risico loopt? En waarvoor je je als werkgever wel en niet kunt verzekeren?
Geef je dan nu op voor de workshop Aansprakelijkheid van leidinggevenden,  tips voor werkgevers, op dinsdag 25 mei a.s.

Vindplaats arrest dakdekker: Dusarduyn/Du Puy, HR 16 mei 2003, NJ 2004, 176.

Tijdens een cursus over verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid voor leidinggevenden kwam de ZZP’er ten tonele. ‘Meldt zich een ZZP’er aan de theaterpoort. Denk ik bij mezelf: heeft-ie vannacht 3 of 4 uur geslapen? Welke risico’s lopen we met deze man?’

Heel wat op het gebied van de theatertechniek. Ongevallen bijvoorbeeld. En dus boetes van de Arbeidsinspectie. Kun, mag of moet je zo’n oververmoeide kracht dan niet gewoon terugsturen?

Hoe komt het eigenlijk dat het zo ver is gekomen? De ZZP’er is toch een graag geziene gast? Jazeker. Maar tegenwoordig is een VAR-WUO bijna te makkelijk te verkrijgen. Voor je het weet ben je ZZP’er. Ren je van de ene naar de andere klus. Met oververmoeidheid als gevolg.

Waaraan hebben opdrachtgevende podia en gezelschappen behoefte? Aan een ZZP’er die zijn vak goed verstaat. Een professional. Die fit en alert is en… blijft.

Kun je dat juridisch regelen? Het lijkt een loze bepaling in een contract.
Maar let op! Voor werknemers bestaat er ‘het goed werknemerschap’. Wanneer een medewerker te vaak oververmoeid is, kan de werkgever hem aanspreken. Diverse CAO’s bepalen bovendien dat de werknemer voor klussen elders schriftelijke toestemming nodig heeft. En de Arbeidstijdenwet moet de werknemer beschermen tegen al te lang werken en te weinig rusten. Dus waarom niet hetzelfde bij ZZP’ers als oververmoeidheid een reëel risico is?

Wat kun je doen richting ZZP’er? Ik geef drie tips.
1. Fitheid en urenregistratie. Maak als opdrachtgever de ondergrens duidelijk. Oververmoeide ZZP’er komen er niet in. De ZZP’er zorgt er voor dat hij, voor zover hij zijn opdracht uitvoert op locaties van de opdrachtgever, fit en alert is.
Spreek verder af dat de ZZP’er zich – bewijsbaar – houdt aan de Arbeidstijdenwet / Podiumregeling op dezelfde manier als dat voor werknemers wordt gedaan. Per dag, per week, per jaar. Daarmee heeft de ZZP’er zelf de verantwoordelijkheid voor het bijhouden van zowel gewerkte uren als rust, bij àl zijn opdrachtgevers.
2. Schadevergoeding. Regel (ten overvloede) de mogelijkheid van schadevergoeding, bij schade door schuld van de ZZP’er. En dat schade voor de opdrachtgever mede kan zijn: boetes van de Arbeidsinspectie.
3. Verzekering. Spreek af dat de ZZP’er een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering heeft. Vraag zo nodig om een bewijs. Want wat heb je aan een kale ZZP-kip?

Geen zin in deze juridische poespas? Dan wordt het lastiger om een ZZP’ er aan de poort terug te sturen. De ZZP’er kan dan immers zelf juridische actie ondernemen.

Tenslotte: de wal keert het schip. Een oververmoeide ZZP’er verspeelt zijn reputatie in het wereldje. En het duurt erg lang om die weer op te bouwen.

Wil je geholpen worden bij het verbeteren van je contracten? Als instelling of als ZZP’er? Recht & Kunst helpt! Bel of mail voor een afspraak. En abonneer je nu op de nieuwsbrief. Voor handige informatie en tips. Waardoor je juridische problemen voor bent.

Naam Jascha Albracht
Geboortejaar 1976
Opleiding/vorming cello en piano aan de Conservatoria van Maastricht en Tilburg
Werkzaam in de muziek sedert 2001 (voor de volle 100%)
Als cellist
Hoe ben je in de muziek gerold?
Door mijn familie: mijn vader is pianist en werkt als docent bij het Fontys Conservatorium in Tilburg, mijn moeder is altvioliste, en mijn zus Cindy is violiste en speelt momenteel bij het Gelders Orkest en bij het Mahler Chamber Orkest.
In april treden wij trouwens alle drie op:
mijn vader Joop Albracht op 25 april in Bennebroek met Mozart
(pianoconcert nr. 27), mijn zuster Cindy op 16 april in Arnhem en 21 april in Deventer met het vioolconcert van Kurt Weill. Ikzelf op 24 april in Gouda met het celloconcert van Elgar.

Waar ben je momenteel werkzaam?
Bij het Metropole Orkest. Verder in het cello-piano duo met Laura de Lange. Wij sporen composities op van haar betovergrootvader Samuel de Lange jr. en diens broer Daniël de Lange en voeren die uit. Voorts als cellist in het door mij opgerichte NMF-cellokwartet.

Welke uitvoering of voorstelling die je zag/hoorde zul je nooit vergeten?
Dat was bij het afscheid van Jevgeni Svetlanov als chef dirigent van het Residentieorkest. Ze speelden de 1e van Mahler. Ik ervoer veel meer dimensies dan ik ooit had ervaren. Bovenzinnelijk. Ik vergat elk besef van tijd en ruimte. Heel wonderlijk en moeilijk te omschrijven. Daarna heb ik nooit meer zo’n uitvoering meegemaakt.

Welke uitvoering waaraan je zelf een bijdrage leverde, zul je nooit vergeten?
Dat was in juli 1996. direct na de vliegramp bij Eindhoven van 15 juli 1996, bekend als de Herculesramp. Aan boord waren bijna alle leden van het Fanfare Korps van de Koninklijke Landmacht. Ze hadden net een optreden in Italië gehad. Er waren 34 doden. Ik was toen in Zuid Frankrijk op tournee met het Nationaal Jeugd Orkest. Bijna iedereen van het orkest kende wel een of meer mensen van het Fanfare Korps. We speelden de 5e van Mahler, en voor ons was het een eerbetoon aan de slachtoffers. Je begrijpt dat er een hele bijzondere lading was. Het was daardoor een zinderende uitvoering, die je niet vaak meemaakt.

Heb je een voorbeeld van een jou bekende situatie waarin rechtvaardigheid een rol speelde?
Dat was tijdens het Tromp Muziek Concours in Eindhoven in 1996. De Russische pianiste Ksenia Kouzmenko rolde tot haar eigen verrassing, onvoorbereid de finale in. Bij de finale speelde ze van het blad, wat ‘not done’ is. Ze maakte ongelofelijk veel fouten. Het stuk was nog te moeilijk voor haar. Ze was er nog niet aan toe. Ze had kennelijk besloten haar huid duur te verkopen. Ze ging er helemaal voor, en dat voelde het publiek. Heroïsch! Vervolgens behaalde ze de tweede prijs. Dat vond ik rechtvaardig: dat ze beloond werd om haar inzet.

Jascha Albracht
Foto: M.K. van der Linden, © 2007.

Heb je een voorbeeld van een kwestie die je -achteraf gezien gelukkig- goed had geregeld?
Ik kreeg na een CD opname voor een Nederlandse artiest maar niet betaald. Gelukkig had ik wel een afspraak op schrift. Ik heb er tig keer voor moeten bellen. Uiteindelijk drong ik tot het management door. Slecht voor de goede naam van de artiest en van de impresario! Had ik niets op schrift gehad, dan was het waarschijnlijk nog veel lastiger geweest. Het gevolg is wel geweest dat ik niet meer via deze impresario werk.
In 2009 werd een optreden in New York met mijn cellokwartet voor een beroemd Nederlands kledingmerk twee weken van tevoren opeens afgeblazen. Dat was goed balen. Ik had geen contract of iets dergelijks. Gelukkig ben ik daar toch ook keurig financieel voor gecompenseerd. Dit is netjes, maar ook zéér terecht.

Wat vind je het belangrijkst om goed juridisch geregeld te hebben?
Als musicus moet je een topprestatie leveren. Daarvoor is een goede, verwarmde en aparte kleedkamer onontbeerlijk. Als zelfstandige moet je dit met nadruk en telkens weer vragen, en dus vooraf vastleggen. Het is nooit vanzelfsprekend, helaas. Je moet telkens weer zorgen voor je eigen arbeidsomstandigheden, terwijl dat voor orkestmusici geregeld wordt en doodnormaal is.

Waarvoor heb je wel eens juridisch advies gevraagd?
Toen ik voor mezelf begon. Ik moest toen een BTW nummer en een VAR verklaring regelen. Ik had geen idee wat ik moest invullen! Ik heb toen bij de KNTV advies gevraagd hoe ik dat moest aanpakken.

Welke juridische tip heb jij naar cultureel ondernemers?
Je moet mondelinge afspraken onmiddellijk bevestigen via de e-mail. Het komt maar al te vaak voor dat er telefonisch een bedrag genoemd wordt. En als je een aantal stappen verder bent, blijkt dat bedrag opeens niet meer te bestaan. En natuurlijk die arbeidsomstandigheden. Als men het dan niet in orde heeft gemaakt, is het voor ons te laat, maar voor je collega’s die nog na je komen, niet.

Wie is voor jou een voorbeeld op het gebied van cultureel ondernemer of zakelijk directeur/leidinggevende?
Marcel Schopman, directeur van het Nationaal Muziekinstrumenten Fonds. Het NMF is dank zij zijn creatieve ideeën een dynamische organisatie geworden die op de muziekkaart staat. Voordat hij kwam werden de instrumenten alleen beheerd. Het NMF heeft nu een gezicht gekregen. Voor donateurs, sponsors en mensen die geld willen nalaten. Als directeur werkt hij als gelijke met anderen, terwijl hij wel de leiding heeft. De manier waarop hij zijn zakelijke en creatieve talenten inzet voor het NMF, vind ik geweldig.

Wat wil je verder nog kwijt?
Het is natuurlijk heel belangrijk dat je goed in je vak bent. Maar minstens even belangrijk is het besef dat je je werk doet in een markt. Dat besef is nog nauwelijks nog aanwezig. Toen ik studeerde aan het Conservatorium, heette het nog dat je er wel kwam als je maar hard genoeg studeerde en heel goed werd. Over de markt: geen woord. Geen bewustzijn, geen training.
Dat is een misvatting, alleen al omdat er heel veel goede musici zijn. Je komt deze gedachte nog steeds tegen. Een collega van mij vroeg zich laatst af of een website wellicht iets voor haar zou zijn. Pardon?